Back

ⓘ Μετατόπιση συμφώνων στις γερμανικές γλώσσες



                                               

Φερδινάνδος Α΄ του Λεόν

Ο Φερδινάνδος Α΄ ο "Μέγας", ισπαν. Fernando I el Magno π. 1015 - 24 Δεκεμβρίου 1065 από τον Οίκο των Χιμένεθ ήταν κόμης της Καστίλης 1029-37, βασιλιάς του Λεόν 1037-65 και -σύμφωνα με την παράδοση- ο πρώτος "αυτοκράτορας" της Ισπανίας 1056-65.

                                               

Μπένο Όνεζοργκ

Ο Μπένο Όνεζοργκ ήταν Γερμανός φοιτητής που σκοτώθηκε από αστυνομικό κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στο Δυτικό Βερολίνο.

Μετατόπιση συμφώνων στις γερμανικές γλώσσες
                                     

ⓘ Μετατόπιση συμφώνων στις γερμανικές γλώσσες

Η μετατόπιση συμφώνων προσδιορίζει δύο μεγάλες ομάδες φωνητικών μεταβολών στις τευτονικές ή πρωτογερμανικές γλώσσες, οι οποίες αφορούν σε φωνητική μετακίνηση, δηλαδή σε τροπή μιας ολόκληρης κατηγορίας συμφώνων σε μία άλλη. Οι εν λόγω αλλαγές καθόρισαν εν πολλοίς τη σημερινή εικόνα των γερμανικών γλωσσών και αποτέλεσαν ένα από τα πρώτα πεδία έρευνας της ιστορικοσυγκριτικής γλωσσολογίας. Οι κανονικότητες που ανακαλύφθηκαν από τους γλωσσολόγους έθεσαν τα θεμέλια για τον ορισμό του φωνητικού νόμου, καθώς και για την έννοια της εσωτερικής και εξωτερικής επανασύνθεσης ή αποκατάστασης.

                                     

1. Πρώτη μετατόπιση συμφώνων – Ο νόμος του Γκριμ

Μολονότι και άλλοι λόγιοι προηγήθηκαν σημειώνοντας το φαινόμενο, ο Δανός Ράσμους Κρίστιαν Ρασκ Rasmus Kristian Rask, 1787-1832 υπήρξε ο πρώτος που διαπίστωσε το 1818 ότι ορισμένες μεταβολές σε σύμφωνα των γερμανικών γλωσσών παρουσίαζαν τέτοια κανονικότητα, ώστε να μπορούν να διατυπωθούν κανόνες για αυτές. Ο Rask παρατήρησε ότι συχνά οι ελληνικές και λατινικές λέξεις με άηχο κλειστό σύμφωνο "αδελφός" διαφέρουν. Η Σανσκριτική δείχνει ότι η θέση του τόνου διαφέρει: pitá αλλά bhrátā. Συνεπώς, το ΠΓ *fader παρουσιάζει ηχηρό τριβόμενο επειδή στην ΠΙΕ προηγείται άτονη συλλαβή, ενώ το ΠΓ *brōþēr παρουσιάζει άηχο τριβόμενο κατά τον νόμο του Γκριμ επειδή στην ΠΙΕ προηγείται τονούμενη συλλαβή. Χάρις στον νόμο του Φέρνερ, κατανοούμε γιατί οι γερμ. λέξεις για τον αριθμό "επτά" παρουσιάζουν ηχηρό σύμφωνο: γοτθ. sibun, παλ. άνω γερμ. sivun > γερμ. sieben, αγγλ. seven, ενώ αρχ. ελλ. ἑπτά, λατ. septem, σανσκρ. saptá που δείχνει ότι στην ΠΙΕ προηγείτο άτονη συλλαβή.

Εφόσον ο νόμος του Φέρνερ λαμβάνει υπ’ όψιν τον ΠΙΕ τονισμό, η μετακίνηση του τόνου στις ΠΓ γλώσσες θα πρέπει να συνέβη μετά τη λειτουργία του εν λόγω νόμου. Ωστόσο, το ζήτημα της σχετικής χρονολόγησης γερμ. relative Chronologie του νόμου του Φέρνερ είναι καθ αυτό αρκετά περίπλοκο και αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων στη βιβλιογραφία.

                                     

2. Δεύτερη μετατόπιση συμφώνων - Οι τέσσερεις φάσεις

Ως δεύτερη μετατόπιση συμφώνων γερμ. zweite Lautverschiebung προσδιορίζεται στη συγκριτική γλωσσολογία μια σειρά φωνολογικών μεταβολών, η οποία συνέβη στις νότιες διαλέκτους των δυτικών γερμανικών γλωσσών, πιθανώς μεταξύ 3ου και 5ου αι. μ.Χ., και σχεδόν ολοκληρώθηκε πριν από τα πρώτα γραπτά μνημεία της Άνω Γερμανικής 9ος αιώνας. Ως αποτέλεσμα, η γλώσσα που προέκυψε, γνωστή ως Παλαιά Άνω Γερμανική αγγλ. Old High German, διακρίνεται σαφώς από τις υπόλοιπες ηπειρωτικές δυτικογερμανικές γλώσσες, οι οποίες ως επί το πλείστον δεν παρουσιάζουν τη μετατόπιση, και από την Παλαιά Αγγλική, η οποία έμεινε εξ ολοκλήρου ανεπηρέαστη. Η μετατόπιση χώρισε ουσιαστικά τις γερμανικές γλώσσες σε δύο ομάδες: την Κάτω Γερμανική στον βορρά που δεν επηρεάστηκε και την Άνω Γερμανική στον νότο που επηρεάστηκε.

Ο Γερμανός γλωσσολόγος Γιάκομπ Γκριμ υπήρξε επίσης εκείνος που συστηματοποίησε το υλικό και εξήρε τις προϋποθέσεις εφαρμογής αυτής της δεύτερης μετατόπισης όπως και της πρώτης.

                                     

2.1. Δεύτερη μετατόπιση συμφώνων - Οι τέσσερεις φάσεις Ο μηχανισμός της μετατόπισης – Γενική περιγραφή

Η δεύτερη μετατόπιση επηρέασε κατ’ εξοχήν τα σύμφωνα που είχαν προκύψει από την πρώτη μετατόπιση νόμος του Γκριμ, βλ. ανωτέρω. Εν ολίγοις, μπορεί να λεχθεί ότι η βασική αλλαγή ήταν η προστριβοποίηση affrication των κλειστών συμφώνων, η οποία ενίοτε οδήγησε σε συριστικοποίησή τους spirantisation. Τα προϊόντα της μετατόπισης εξηγούν γιατί πολλές λέξεις της σύγχρονης Γερμανικής διαφέρουν από τις αντίστοιχες της σύγχρονης Αγγλικής ή της Ολλανδικής.

Η μελέτη των σχετικών μεταβολών αποτυπώνεται στον ακόλουθο συγκριτικό πίνακα, όπου διαχωρίζονται τα προϊόντα της μετατόπισης ανάλογα με τη θέση του συμφώνου και την αρθρωτική του ταυτότητα.

Η μετατόπιση έλαβε χώρα σε τέσσερεις φάσεις, οι οποίες επηρέασαν τα άηχα κλειστά της Παλαιάς Άνω Γερμανικής ΠΑΓ κατά κύματα:

  • Τα ηχηρά κλειστά αηχοποιούνται πβ. αγγλ. day – γερμ. Tag.
  • To άηχο τριβόμενο. Επί πλέον, τα όρια της γραμμής μπορεί συν τω χρόνω να υποστούν αλλαγές με βάση τον προσανατολισμό των μελετητών. Μετά την επανένωση της Γερμανίας, παρατηρείται η τάση να μετατοπισθούν η ανατολική γραμμή και η γραμμή Μπένρατ Benrath βορειότερα.

    Η υποδιαίρεση της Δυτικής Κεντρικής Γερμανικής σε διαλέκτους με γνώμονα τον διαφορετικό βαθμό εξαπλώσεως της Φάσης 1 κυριαρχεί στη γλωσσογεωγραφία. Το αποτέλεσμα της εφαρμογής αυτού του κριτηρίου είναι γνωστό στα Γερμανικά ως Βεντάλια του Ρήνου Rheinischer Fächer, επειδή οι οριογραμμές σχηματίζουν βεντάλια στον διαλεκτικό χάρτη. Περίπου οκτώ ισόγλωσσες γραμμές διατρέχουν τη γερμανική επικράτεια από τη Δύση προς την Ανατολή και συγχωνεύονται σε απλούστερο σύστημα στην Ανατολική Κεντρική Γερμανική. Ο πίνακας αυτής της υποενότητας καταγράφει τα ισόγλωσσα έντονα γράμματα και τις προκύπτουσες κύριες διαλέκτους πλάγια γράμματα από βορρά προς νότο.



                                     

2.2. Δεύτερη μετατόπιση συμφώνων - Οι τέσσερεις φάσεις Δείγματα κειμένων

Ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα κειμένων του 13ου αιώνα αποτυπώνει ανάγλυφα τη διαφορετική εικόνα των γερμανικών γλωσσών μετά τη δεύτερη μετατόπιση των συμφώνων. Παρατίθενται ακολούθως δύο μεσαιωνικά νομικά κείμενα: ένα από τη Σαξονία 1220 σε μέση κάτω Γερμανική, το οποίο δεν εμφανίζει τη μετατόπιση, και το ίδιο κείμενο σε μέση άνω Γερμανική 1274, το οποίο την εμφανίζει. Οι διαλαμβανόμενοι τύποι σημειώνονται με πλάγια στοιχεία:

  • Μετάφραση
  • Τα άηχα κλειστά γίνονται άηχα τριβόμενα μετά από φωνήεν και στο τέλος της λέξεως πβ. αγγλ. ship – γερμ. Schiff.
  • Τα άηχα κλειστά γίνονται προστριβή εν προκειμένω, έκκροτα στην αρχή της λέξεως, μετά από μη τριβόμενα σύμφωνα και όταν είναι διπλά πβ. αγγλ. apple – γερμ. Apfel.

Ο άνδρας είναι επίσης φύλακας της συζύγου του ευθύς μόλις τον παντρευτεί. Η σύζυγος είναι επίσης σύντροφος του άνδρα της ευθύς μόλις πάει στο κρεβάτι του σύμφωνα με τα δικαιώματα του ανδρός.

β΄ κείμενο, τελευταία αράδα Μετά τον θάνατο του άνδρα είναι ελεύθερη από τα δικαιώματα του ανδρός.

                                     

3. Παραπομπές και Πηγές

Επιπρόσθετες πηγές

  • Ο συνοπτικός πίνακας των μεταβολών μεταφράστηκε από το άρθρο Seconde mutation consonantique "Δεύτερη μετατόπιση συμφώνων" της γαλλικής ΒΠ.
  • Τα δείγματα κειμένων έχουν αντληθεί από τον γλωσσογεωγραφικό Άτλαντα των γερμανικών γλωσσών, από όπου αναρτήθηκαν επίσης στη γερμανική ΒΠ. Ο πίνακας ισογλώσσων βρίσκεται στις σελ. 64 και 140 του Άτλαντα.
                                     

4. Βιβλιογραφία

  • Beekes R.S.P., 1995: Comparative Indo-European Linguistics: An Introduction. The Hague ελλ. μτφρ. Θεσσαλονίκη 2004.
  • Paul/Wiehl/Grosse, 1989: Mittelhochdeutsche Grammatik, 23, ed., Tübingen.
  • Meillet A., 1937 8: Introduction à l’étude comparative des langues indoeuropéennes. Paris.
  • Cercignani F., 1979: The Consonants of German: Synchrony and Diachrony. Milano.
  • Marcq Ph. & Th. Robin, 1997: Linguistique historique de l’allemand. Paris.
  • Meyer H., 1901: "Über den Ursprung der germanischen Lautverschiebung". Στο Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsches Literatur 45, σελ. 101-28.
  • Szemerényi O., 1996: An Introduction to Indo-European Linguistics. Oxford.
  • Waterman J.C., 1976: A History of the German Language. Washington.
  • Hoad T.F., 1986: The Concise Oxford Dictionary of English Etymology. Oxford.
  • Schwerdt, J. 2000: Die zweite Lautverschiebung: Wege zu ihrer Erforschung. Heidelberg.
  • Kluge F. & Seebold E., 2002 24η έκδ.: Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache. Berlin.
  • Ramat P., 1981: Einführung in das Germanische. Tübingen.
  • Pfeifer W. et al., 1993 2: Etymologisches Wörterbuch des Deutschen. Berlin.
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →